|
|
 |
 |
|
|
१ आदिपर्व.jpg)
॥ श्रीः ॥
1.172. अध्यायः 172
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Topics
ब्राह्मण प्रति तत्पत्नीवाक्यम्॥ 1 ॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Text
ब्राह्मण्युवाच। 1-172-0x(1006)(7825)
न सन्तापस्त्वया कार्यः प्राकृतेनेव कर्हिचित्।
न हि सन्तापकालोऽयं वैद्यस्य तव विद्यते॥ 1-172-1(7826)
अवश्यं निधनं सर्वैर्गन्तव्यमिह मानवैः।
अवश्यभाविन्यर्थे वै संतापो नेह विद्यते॥ 1-172-2(7827)
भार्या पुत्रोऽथ दुहिता सर्वमात्मार्थमिष्यते।
व्यथां जहि सुबुद्ध्या त्वं स्वयं यास्यामि तत्र च॥ 1-172-3(7828)
एतद्धि परमं नार्याः कार्यं लोके सनातनम्।
प्राणानपि परित्यज्य यद्भर्तुर्हितमाचरेत्॥ 1-172-4(7829)
तच्च तत्र कृतं कर्म तवापीदं सुखावहम्।
भवत्यमुत्र चाक्षय्यं लोकेऽस्मिंश्च यशस्करम्॥ 1-172-5(7830)
एष चैव गुरुर्धर्मो यं प्रवक्ष्याम्यहं तव।
अर्थश्च तव धर्मश्च भूयानत्र प्रदृश्यते॥ 1-172-6(7831)
यदर्थमिष्यते भार्या प्राप्तः सोऽर्थस्त्वया मयि।
कन्या चैका कुमारश्च कृताहमनृणा त्वया॥ 1-172-7(7832)
समर्थः पोषणे चासि सुतयो रक्षणे तथा।
न त्वहं सुतयोः शक्ता तथा रक्षणपोषणे॥ 1-172-8(7833)
मम हि त्वद्विहीनायाः सर्वप्राणधनेश्वर।
कथं स्यातां सुतौ बालौ भरेयं च कथं त्वहम्॥ 1-172-9(7834)
कथं हि विधवाऽनाथा बालपुत्रा विना त्वया।
मिथुनं जीवयिष्यामि स्थिता साधुगते पथि॥ 1-172-10(7835)
अहं कृतावलेपैश्च प्रार्थ्यमानामिमां सुताम्।
अयुक्तैस्तव संबन्धे कथं शक्ष्यामि रक्षितुम्॥ 1-172-11(7836)
उत्सृष्टमामिषं भूमौ प्रार्थयन्ति यथा खगाः।
प्रार्थयन्ति जनाः सर्वे पतिहीनां तथा स्त्रियम्॥ 1-172-12(7837)
साऽहं विचाल्यमाना वै प्रार्थ्यमाना दुरात्मभिः।
स्थातुं पथि न शक्ष्यामि सज्जनेष्टे द्विजोत्तम॥ 1-172-13(7838)
`स्त्रीजन्म गर्हितं नाथ लोके दुष्टजनाकुले।
मातापित्रोर्वशे कन्या प्रौढा भर्तृवशे तथा॥ 1-172-14(7839)
अभावे चानयोः पुत्रे खतन्त्रा स्त्री विगर्हिता॥ 1-172-15(7840)
अनाथत्वं स्त्रियो द्वारं दुष्टानां विवृतं हि तत्।
वस्त्रखण्डं घृताक्तं हि यथा संकृष्यते श्वभिः॥' 1-172-16(7841)
कथं तव कुलस्यैकमिमं बालमनागसम्।
पितृपैतामहे मार्गे नियोक्तुमहमुत्सहे॥ 1-172-17(7842)
कथं शक्ष्यामि बालेऽस्मिन्गुणानाधातुमीप्सितान्।
अनाथे सर्वतो लुप्ते यथा त्वं धर्मदर्शिवान्॥ 1-172-18(7843)
इमामपि च ते बालामनाथां परिभूय माम्।
अनर्हाः प्रार्थयिष्यन्ति शूद्रा वेदश्रुतिं यथा॥ 1-172-19(7844)
तां चेदहं न दित्सेयं सद्गुणैरुपबृंहिताम्।
प्रमथ्यैनां हरेयुस्ते हविर्ध्वाङ्क्षा इवाध्वरात्॥ 1-172-20(7845)
संप्रेक्षमाणा पुत्रीं ते नानुरूपमिवात्मनः।
अनर्हवशमापन्नामिमां चापि सुतां तव॥ 1-172-21(7846)
अवज्ञाता च लोकेषु तथान्मानमजानती।
अवलिप्तैरैर्ब्रह्मन्मरिष्यामि न संशयः॥ 1-172-22(7847)
तौ च हीनौ मया बालौ त्वया चैव तथात्मजौ।
विनश्येतां न सन्देहो मत्स्याविव जलक्षये॥ 1-172-23(7848)
त्रितयं सर्वथाप्येवं विनशिष्यत्यसंशयम्।
त्वया विहीनं तस्मात्त्वं मां परित्यक्तुमर्हसि॥ 1-172-24(7849)
व्युष्टिरेषा परा स्त्रीणां पूर्वं भर्तुः परा गतिः।
ननु ब्रह्मन्सपुत्राणामिति धर्मविदो विदुः॥ 1-172-25(7850)
`अनिष्टमिह पुत्राणां विषये परिवर्तितुम्।
हरिद्राञ्जनपुष्पादिसौमङ्गल्ययुता सती॥ 1-172-26(7851)
मरणं याति या भर्तुस्तद्दत्तजलपायिनी।
भर्तृपादार्पितमनाः सा याति गिरिजापदम्॥ 1-172-27(7852)
गिराजायाः सखी भूत्वा मोदते नगकन्यया।
मितं ददाति हि पिता मितं माता मितं सुतः॥ 1-172-28(7853)
अमितस्य हि दातारं का पतिं नाभिनन्दति।
आश्रमाश्चाग्निसंस्कारा जपहोमव्रतानि च॥ 1-172-29(7854)
स्त्रीणां नैते विधातव्या विना पतिमनिन्दितम्।
क्षमा शौचमनाहारमेतावद्विहितं स्त्रियाः॥' 1-172-30(7855)
परित्यक्तः सुतश्चायं दुहितेयं तथा मया।
बान्धवाश्च परित्यक्तास्त्वदर्थं जीवितं च मे॥ 1-172-31(7856)
यज्ञैस्तपोभिर्नियमैर्दानैश्च विविधैस्तथा।
विशिष्यते स्त्रिया भर्तुर्नित्यं प्रियहिते स्थितिः॥ 1-172-32(7857)
तदिदं यच्चिकीर्षामि धर्मं परमसंमतम्।
इष्टं चैव हितं चैव तव चैव कुलस्य च॥ 1-172-33(7858)
इष्टानि चाप्यपत्यानि द्रव्याणि सुहृदः प्रियाः।
आपद्धर्मप्रमोक्षाय भार्या चापि सतां मतम्॥ 1-172-34(7859)
आपदर्थे धनं रक्षेद्दारान्रक्षेद्धनैरपि।
आत्मानं सततं रक्षेद्दारैरपि धनैरपि॥ 1-172-35(7860)
दृष्टादृष्टफलार्थं हि भार्या पुत्रो धनं गृहम्।
सर्वमेतद्विधातव्यं बुधानामेष निश्चयः॥ 1-172-36(7861)
एकतो वा कुलं कृत्स्नमात्मा वा कुलवर्धनः।
`उभयोः कोधिको विद्वन्नात्मा चैवाधिकः कुलात्॥ 1-172-37(7862)
आत्मनो विद्यमानत्वाद्भुवनानि चतुर्दश।
विद्यन्ते द्विजशार्दूल आतमा रक्ष्यस्ततस्त्वया॥ 1-172-38(7863)
आत्मन्यविद्यमाने चेदस्य नास्तीह किंचन।
एतज्जगदिदं सर्वमात्मना न समं किल॥' 1-172-39(7864)
स कुरुष्व मया कार्यं तारयात्मानमात्मना।
अनुजानीही मामार्य सुतौ मे परिपालय॥ 1-172-40(7865)
अवध्याः स्त्रिय इत्याहुर्धर्मज्ञा धर्मनिश्चये।
धर्मज्ञान्राक्षसानाहुर्न हन्यात्स च मामपि॥ 1-172-41(7866)
निःसंशयं वधः पुंसां स्त्रीणां संशयितो वधः।
अतो मामेव धर्मज्ञ प्रस्थापयितुमर्हसि॥ 1-172-42(7867)
भुक्तं प्रियाण्यवाप्तानि धर्मश्च चरितो मया।
`त्वच्छुश्रूषणसंभूता कीर्तिश्चाप्यतुला मम।'
त्वत्प्रसूतिः प्रिया प्राप्ता न मां तप्स्यत्यजीवितं॥ 1-172-43(7868)
जातपुत्रा च वृद्धा च प्रियकामा च ते सदा।
समीक्ष्यैतदहं सर्वं व्यवसायं करोम्यतः॥ 1-172-44(7869)
उत्सृज्यापि हि मामार्य प्राप्स्यस्यन्यामपि स्त्रियम्।
ततः प्रतिष्ठितो धर्मो भविष्यति पुनस्तव॥ 1-172-45(7870)
न चाप्यधर्मः कल्याण बहुपत्नीकता नृणाम्।
स्त्रीणामधर्मः सुमहान्भर्तुः पूर्वस्य लङ्घने॥ 1-172-46(7871)
एतत्सर्वं समीक्ष्य त्वमात्मत्यागं च गर्हितम्।
आत्मानं तारयाद्याशु कुलं चेमौ च दारकौ॥ 1-172-47(7872)
वैशम्पायन उवाच। 1-172-48x(1007)
एवमुक्तस्तया भर्ता तां समालिङ्ग्य भारत।
मुमोच बाष्पं शनकैः सभार्यो भृशदुःखितः॥ 1-172-48(7873)
`मैवं वद त्वं कल्याणि तिष्ठ चेह सुमध्यमे।
न तु भार्यां त्यजेत्प्राज्ञः पुत्रान्वापि कदाचन॥ 1-172-49(7874)
विशेषतः स्त्रियं रक्षेत्पुरुषो बुद्धिमानिह।
त्यक्त्वा तु पुरुषो जीवेन्न हातव्यानिमान्सदा।
न वेत्ति कामं धर्मं च अर्थं मोक्षं च तत्त्वतः॥' ॥ 1-172-50(7875)
इति श्रीमन्महाभारते आदिपर्वणि बकवधपर्वणि द्विसप्तत्यधिकशततमोऽध्यायः॥ 172 ॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Footnotes
1-172-1 वैद्यस्य विद्यावनः॥ 1-172-25 परा व्युष्टिर्महद्भाग्यम्॥ 1-172-43 त्वत् त्वत्तः प्रसूतिः संततिः। अजीवितम् मरणं॥ द्विसप्तत्यधिकशततमोऽध्यायः॥ 172 ॥

|
 100000 shlokas.jpg)
|
|
"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India. |
| |
| |
|
|
| |
|
|
| |
|
|